Artwork by Bishop Maxim: "Defender in the Light of Dawn", acrylic on gesso board, 2025

ZΩΓΡΑΦΙΚΟ HΜΕΡΟΛΟΓΙΟ, Τετάρτη 9-7-2025, ΕΡΖΕΓΟΒΙΝΗ

ΧΑΙΡΕ ΕΡΖΕΓΟΒΙΝΗ
Χαίρε χρυσή Ερζεγοβίνη των αγρών,
Χαίρε Ερζεγοβίνη του ρουμπινιού ηλιοβασιλέματος,
Χαίρε Ερζεγοβίνη με τα πλοκάμια των γεφυριών σου που σκαρφαλώνουν σφιχτά στις πλαγιές σαν βαρύτιμο υφάντο, χαίρε καθρέφτη των λιμνών και των ποταμών σου που δροσίζουν τις κοιλάδες σου.
Χαίρε αστραφτερό μαχαίρι του έρωτα των χρωμάτων,
Χαίρε βαθύχρωμο λιλά των υπογείων υδάτων σου,
Χαίρε νυφούλα Ερζεγοβίνη που σου πλέκουνε το δαντελένιο σου μυθικό οι ιριδίζοντες καταρράκτες σου,
Χαίρε Ερζεγοβίνη η μάννα των φτωχών και το ανάκτορο των φιλανθρώπων πριγκήπων,
Χαίρε που σ’ αγάπησαν ο εθνάρχης επίσκοπος Αθανάσιος Γιέβτιτς που άφησε μια μέρα την πρώτη του επισκοπή και ζήτησε άδεια της ιεράς συνόδου να αναλάβει την ορφανή μητρόπολή σου. από τότε έτρεξαν κοντά του πνευματικά του παιδιά, που τα αγκάλιασες ως προσκυνητές σου και με τη χάρη του Θεού τα μεταμόρφωσες σε λειτουργούς των ιστορικών αρχαίων ναών σου! Ένας απ’ αυτούς είναι κι ο τιμώμενος απόψε επίσκοπος και ζωγράφος
Μ Α Ξ Ι Μ Ο Σ,
που εγκαινιάζουμε απόψε την αστερόεσσα πλειάδα των ζωγραφικών πινάκων του που ιστορούν πορτραίτα των διακεκριμένων παιδιών σου,
Και τοπία της φυσικής (και μάλλον υπερφυσικής) ομορφιάς στο, Ω γλυκειά Ερζεγοβίνη.

Η ΕΚΘΕΣΗ
Η έκθεση αυτή είναι καρπός της αγάπης ζωγράφου επισκόπου Μαξίμου προς τον αδελφό επίσκοπο Ερζεγοβίνης Δημήτριο. Με το χάρισμα του ζωγραφίζει τους ηρωικούς όμορφους υψηλούς Ερζεγοβίνιους, τα ηλιόπληκτα αστραφτερά αλλά και ματωμένα τοπία τους και τα προσφέρει στον Δημήτριο και την ευλογημένη, χαρίεσσα αλλά και ματωμένη επαρχία του-
Η έκθεση αυτή είναι μια γιορτή, ένα πάρτι που προεικονίζει την εσχατολογική αναστάσιμη χαρά.
Ο Μάξιμος, ώριμος πλέον και σπουδαίος ζωγράφος , ενσωματώνει στο έργο του χαρισματικές στιγμές μεγάλων δημιουργών της παγκόσμιας ζωγραφικής και μας τις χαρίζει μέσα από τις απλές φωτισμένες πινελιές του ως πανπορτραίτο της Ερζεγοβίνης.

ΟΙ ΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΕΣ
Ο Μάξιμος ενσωματώνει στο έργο του ενότητες που οραματίστηκαν μεγάλοι δημιουργοί της παγκόσμιας ζωγραφικής και της άφθαστης βυζαντινής εικονογραφίας. Μας παρουσιάζει να παρελαύνουν μπροστά μας φωτοστεφανωμένοι Άγιοι, πυρίκαυστοι ήρωες, βαθυστόχαστες πνευματικές προσωπικότητες, και χαριτωμένες κοπέλες που αποπνέουν το μύρο της άδολης νιότης τους.
Σαν ένας δρομέας που ξεκινάει με συμβατικό στην αρχή διασκελισμό, σαν να ζυγίζει δυσκολίες του δρόμου και εμπνεόμενος από το ταλέντο του , τη σκληρή του δουλειά και τις μελέτες του αναπτύσσει ένα φανταστικό φίνις που τον αποθεώνει,
Έτσι κι ο Μάξιμος πήρε φόρα,
Δεν σταματά και ολοκληρώνει εδώ στην ευλογημένη από το Θεό Ερζεγοβίνη ένα έργο που θα μείνει ως ιστορική παρακαταθήκη δίπλα στον ιερό τάφο του πνευματικού του Πατρός Αθανασίου και πατρός ολόκληρης της Ερζεγοβίνης ένα έργο – αποτύπωμα της χάρης του Θεού.
Πρώτα δέστε τα μάγια αυτών των αμίλητων που μας κοιτάζουν σαν από τους τοίχους εκκλησιάς.
Μετά η ομοιότητα
Δεν είναι μόνο ικανότης να μοιάζουν αλλά χάρισμα να μη επιζητούν την εύκολη επιφανειακή ομοιότητα άλλα την υπαρξιακή ταύτιση προς το βαρυσήμαντο μοντέλο.
Μετά παρατηρήστε το φως που μυρώνει τα πρόσωπα και με λεπτότατες, ωσάν «μυτερές» πινελιές. Δημιουργεί το δικό του τρόπο, τη δική του ιδιάζουσα εικαστική ταυτότητα που μας ξαφνιάζει ευχάριστα διότι καθιστά τα ζωγραφισμένα πρόσωπα να ξεκολλάνε από τον τοίχο για να κατέβουν να μας χαιρετήσουν.
Αυτοί οι αιώνιοι, οι μετα-ιστορικοί, οι αμίλητοι, αλλά νοώντας ως φωνή υδάτων πολλών.

ΤΟΠΙΑ
Έχει ένα δικό του τρόπο να βλέπει τα τοπία. Τον φαντάζομαι να πετάει με αεροπλάνο σαν τον Αntoine St Exupery (“γη των ανθρώπων”) πάνω από σπιτάκια όπου λάμπει κάποια λυχνία και φωτίζει μια οικογένεια. Ή σαν τον Rabidranath Tagor που βλέπει και φαντάζεται τον ύπνο μέσα στα εικονιζόμενα γραφικά σπιτάκια. Μανούλες έχουν ξαπλώσει στοργικά τα παιδάκια τους κι αυτός «κεκλεισμένων των θυρών» αφουγκράζεται αυτές. Οι ψυχουλιτσες να αιωρείται η ανάσα τους σαν οσμή ευωδίας πνευματικής προς τον ουρανό.
Η σαν τον γέροντα Αθανάσιο, του εθνάρχη του ηρωικού λαού, ένωσε μέσα στη ζύμη της θεοαγαπής κ άνθρωποαγάπης τα σπιτάκια κ τα γεφύρια ανθρώπων σε Θεία Ευχαριστία, ως μέλη του σώματος του Χριστού. Και όπως ο ίδιος ως Επίσκοπος στη Ευχαριστιακή του ταύτιση με τα μέλη του σώματος του Χριστού οδηγείται σε συνθέσεις: Των σπιτιών γύρω από γέφυρες και των ανθρώπων και των ποταμών κ των ρυακιών κ των κοπαδιών.
Από καθαρώς ζωγραφική άποψη ο Επίσκοπος Μάξιμος φωτίζοντας με χαρούμενα λαμπερά χρώματα τα σπιτάκια και τα γιοφύρια και αφετέρου σκιάζοντας τα περιβάλλοντα δάση, δημιουργεί μιαν έντονη αντίθεση: τα κτίσματα έρχονται κοντά σε μας και τα δάση πάνε πιο πίσω. Έτσι δίνει την εντύπωση πως βλέπουμε συντροφιές σπιτιών, γειτονιές, κοινότητες που τις ενώνει το φως. Να τα ονομάσουμε «αγαπητικά» τα τοπία του ζωγράφου;

Στο τέλος θα θέλαμε να καταλήξουμε με μια σημαντική σύγκριση, αντιπαραβολή, του φημισμένου παγκοσμίως πίνακα του El Greco, “Το Τολέδο”, με τον τρόπο που αποδίδει τα τοπία στους πίνακές του ο Επίσκοπος Μάξιμος. Ανεξαρτήτως της μεγάλης αξίας του El Greco, θέλουμε να τονίσουμε ότι στο “Τολέδο” καταρχήν τα σύννεφα που φυσιολογικά είναι λευκά εικονίζονται σκούρα και σκορπίζουν σε όλο το πίνακα μια ατμόσφαιρα θλιβερή. Και κατά δεύτερο λόγο υπάρχει μια αρχιτεκτονική φυγόκεντρη, δηλαδή οι δρόμοι ξεκινάνε από το κέντρο της πόλεως και μοιάρονται τον χώρο, τον κομματιάζουν, ας πούμε τον χώρο.

Στους πίνακες του Επισκόπου Μάξιμου βλέπουμε στα αρχιτεκτονήματα, στη γέφυρα, η γέφυρα είναι το κέντρο της πόλεως και μαζεύει γύρω της, σαν ας πούμε ποιμένας το κοπάδι από τα πρόβατα, να μαζεύει τα σπίτια της πόλεως. Σε άλλα αφηρημένα περισσότερο τοπία, βλέπουμε ότι αν και είναι αφηρημένα, έχει κρατήσει -συνειδητά ή ασυνειδητώς, δεν έχει σημασία- ο Επίσκοπος, μια αντίληψη της σχέσεως μέσα στη ζωγραφική, στο ζωγραφικό έργο, από τη βυζαντινή ζωγραφική. Δηλαδή, διάφορα στοιχεία που συνιστούν το τοπίο γύρω από την γέφυρα είναι αποδοσμένα με υπερβολικά χαρούμενα χρώματα και δίνουν την εντύπωση ότι μέσα σε αυτά τα σπίτια, μέσα σε αυτούς τους δρόμους, κυκλοφορούν άνθρωποι που συνιστούν αυτή την πόλη, που σχετίζονται μεταξύ τους. Ο ζωγράφος είναι αρχιτέκτονας σχέσεων αγάπης και δείχνει τα πρόσωπα από πλευράς ζωγραφικής εκφράσεως να συνθέτουν ένα σύνολο αγάπης και αλληλοσχέσεων και είναι μια επικρατούσα τάση, η κεντρομόλος διάταξη των επιμέρους στοιχείων, τα οποία καταλήγουν σε μια “αγαπητική σύνθεση”. 

Θα μπορούσαμε να πούμε ότι στο μυαλό που ο Δεσπότης έχει, το μεγάλο πάρτι που θα μαζευτούμε όλοι, τη Βασιλεία των ουρανών, που θα είναι η γιορτή της απόλυτης σχέσης του ενός με τον άλλον, εν αγάπη Χριστού.

Σεβασμιότατοι
Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι,
ΚΑΛΩΣ ΗΛΘΑΤΕ ΣΤΗΝ ΙΕΡΟΤΕΛΕΣΤΙΑ ΤΗΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΗΣ ΑΓΑΠΗΣ.

El_Greco - View of Toledo